Beata MąkolskaZrozum swój sposób podejmowania decyzji
Podejmowanie decyzji bywa przytłaczające, zwłaszcza w świecie, w którym każdego dnia musimy ich podejmować całe mnóstwo, a ilość opcji spośród jakich wybieramy – jest ogromna.
Żyjemy w świecie nadmiaru, wręcz przepychu opcji i sama mnogość dostępnych wariantów jest przytłaczająca. Wystarczy wejść do sklepu z zamiarem kupienia produktów spożywczych typu chleb czy kefir… i staniesz przed całym regałem oferującym kilkanaście, może więcej produktów tego typu. To decyzje małej wagi, owszem, niemniej nawet te mikro-decyzje jeżeli się kumulują każdego dnia, mogą być przytłaczające.
Bardzo lubię podział na temperamenty – teorię, jaka wywodzi się jeszcze od Hipokratesa, który uważał, że w organizmie człowieka dominują różne płyny ustrojowe (tzw. „humory”) i w zależności od tego, który z nich przeważa, taki temperament przejawia dany człowiek.
I tak:
- sangwinik, miał mieć dominację krwi, co czyniło go pełnym życia, radosnym człowiekiem;
- choleryk – u niego przeważała żółć, która wpływała na jego porywczość, zdecydowane ruchy, szybkość.
- melancholik – miał mieć przewagę czarnej żółci, która sprawiała, że łatwiej niż inni dostrzegał przeszkody i miał skłonność do nadmiernej analizy
- flegmatyk – u niego główną rolę pełnił śluz (flegma), który czynił go wolniejszym, spokojniejszym, z mniejszą ekspresją emocji.
Choć ta teoria wydaje się przestarzała, to zauważ, że wciąż takich pojęć jak „choleryk”, o człowieku wybuchowym, czy „ale z niego flegma”, o człowieku powolnym, używamy potocznie. Wiele współczesnych koncepcji psychologicznych jest bardzo zbliżonych do teorii Hipokratesa, najczęściej jednak mają dużo bardziej wyszukane nazwy czy bardziej szczegółowy podział. Baza jest jednak (według mnie) bardzo podobna. Dlatego lubię teorię temperamentów Hipokratesa – jest prosta i daje światło na to, w jaki sposób możemy poznać siebie.
Na temat temperamentów i relacji między poszczególnymi temperamentami napisałam książkę. Została wydana już ponad 10 lat temu i nie wiem czy jest wciąż dostępna do sprzedaży, ale… mam jeszcze kilka sztuk u siebie. Jeżeli chcesz ją kupić ode mnie, napisz do mnie na: kontakt@beatamakolska.pl
Jaki jest twój bazowy temperament? Szybki test
Przy każdym pytaniu wybierz jedną odpowiedź, która najtrafniej opisuje twoje zachowanie:
1. Jak reagujesz na nagłe zmiany?
A. Traktuję je jak wyzwanie.
B. Potrzebuję czasu, żeby się do nich przygotować.
C. Wolę ich unikać.
D. Cieszę się, że wydarzyło się coś nowego.
2. W grupie ludzi zazwyczaj…
A. Przejmuję inicjatywę.
B. Uważnie słucham i obserwuję.
C. Pozostaję raczej w cieniu.
D. łatwo nawiązuję rozmowy, staram się poznać każdego
3. Gdy popełnię błąd…
A. Szybko przechodzę dalej.
B. Analizuję co się wydarzyło.
C. Staram się zachować spokój i nie wracać do tego.
D. Szukam w tym czegoś zabawnego lub pozytywnego.
4. Najbardziej motywuje mnie do działania:
A. Osiąganie celów
B. Poczucie sensu, jakość.
C. Stabilność i bezpieczeństwo.
D. Nowe doświadczenia i inspiracje.
5. Najczęściej zatrzymuje mnie:
A. Niecierpliwość.
B. Nadmierne analizowanie.
C. Odkładanie działania.
D. Rozpraszanie się.
6. Gdy zaczynasz nowy projekt…
A. Od razu działasz.
B. Tworzysz plan i analizujesz szczegóły.
C. Czekasz na odpowiedni moment.
D. Masz mnóstwo entuzjazmu i pomysłów.
Najwięcej odpowiedzi A: Dominuje choleryk. Jesteś nastawiona na działanie, cele, skuteczność.
Najwięcej odpowiedzi B: dominuje melancholik. Cenisz refleksję, dokładność, głębię.
Najwięcej odpowiedzi C: dominuje flegmatyk. Najważniejsze są dla ciebie spokój, stabilność, harmonia.
Najwięcej odpowiedzi D: dominujący sangwinik. Kieruje tobą entuzjazm, otwartość, radość życia.
Przypominam, że test jest bardzo uproszczony 🙂
Każdy temperament w inny sposób podejmuje decyzje
Oczywiście pamiętaj, że każdy człowiek jest mieszanką temperamentów, zwykle jednak jeden jest dominujący. Zdarza się, że dwa są równoważne. Często na skutek pracy własnej, udaje nam się tak zrównoważyć temperamenty, że czerpiemy korzyści z każdego z nich, jednocześnie mając względną kontrolę nad słabościami. Przyjrzyjmy się, jak podejmuje decyzje każdy z temperamentów.
Jak podejmuje decyzje sangwinik?
Sangwinik jako temperament ekstrawertyczny, potrzebuje do życia ludzi, lubi wśród ludzi przebywać, dlatego inni ludzie mają duży wpływ na jego decyzje. Kieruje się emocjami i ciekawością, dlatego potrafi podjąć decyzję spontanicznie, pod wpływem entuzjazmu. Nie dla niego długie analizy – on szybko dostrzega możliwości, ma otwartość na zmiany, ekscytują go nowości, świetne towarzystwo i dobra zabawa. Decyzje podejmuje szybko, pod wpływem emocji, jak najbardziej szczerze.
Gdyby sangwinik miał ustawiać trasę dojazdu przez GPS wybrałby najciekawszą i koniecznie miałby towarzystwo w samochodzie.
Czy to będzie ciekawe?
Czy będę się dobrze bawić?
Pułapki w jakie może wpaść sangwinik, to niedostateczne przewidzenie konsekwencji, brak wytrwałości, częsta zmiana zdania i… impulsywność.
Jak podejmuje decyzje choleryk?
Choleryk to jeden z najbardziej pewnych siebie temperamentów. On zwykle wie, czego chce, działa odważnie, podejmując decyzje skupia się na rezultacie. Nie boi się działać pod presją. Decyzje podejmuje szybko i pewnie, rozważanie zysków i strat jest błyskawiczne. Choleryk nie znosi straty czasu, dlatego im szybciej podejmuje decyzje, tym sam jest bardziej zadowolony.
Gdyby choleryk miał ustawiać trasę dojazdu przez GPS, wybrałby najszybszą trasę.
Co da lepszy efekt?
Jak mogę to osiągnąć szybciej?
Pułapki w jakie wpada choleryk, to niezwracanie uwagi na emocje (swoje i cudze), przez co często jest oskarżany o bezwzględność czy brak empatii. Bywa też nadmiernie kontrolujący (siebie, innych, efekty…). Powierzchowna ocena sytuacji i pośpiech sprawiają, że wiele decyzji może być podjętych zbyt pochopne.
Jak podejmuje decyzje flegmatyk?
Flegmatyk przede wszystkim nie lubi podejmować decyzji i nie podejmuje ich, jeśli nie musi. Jeśli już wie, że musi – będzie podejmował decyzje bardzo długo, i zazwyczaj wybierze to, co działało do tej pory. Działa zachowawczo, spokojnie, unika konfliktów i zmian. Często zależy mu na tym, aby wszyscy wokół byli zadowoleni, co jak wiemy jest nierealne, dlatego też brak podjęcia decyzji często jest jego nieświadomą decyzją. Flegmatyk przejawia postawę, że jak poczekamy, to rzeczy ułożą się same. I zwykle tak jest, ponieważ w swoim otoczeniu prawie zawsze flegmatyk ma jakiegoś choleryka, który podejmuje decyzje za niego.
Gdyby flegmatyk miał ustawiać trasę dojazdu GPS… to pojedzie tak, jak zawsze.
Czy naprawdę muszę coś zmieniać?
Czy będzie spokojnie i bezpiecznie?
Nadmierna ostrożność i odkładanie podjęcia decyzji w nieskończoność, niestety nie wpływają na flegmatyka korzystnie. Często uważa, że nie ma na nic wpływu, nie przejmuje inicjatywy, bywa postrzegany jako bierny i nie angażujący się, co nie tylko fatalnie wpływa na bliskie relacje, ale także… na jego własne poczucie wartości i sprawczość.
Jak podejmuje decyzje melancholik?
Melancholik jest bardzo złożonym temperamentem, a podejmowanie decyzji przysparza mu sporo wewnętrznej presji. Przede wszystkim melancholik ma sam z siebie skłonności do refleksji, brania odpowiedzialności, głebokiej analizy. Podejmowanie decyzji u melancholika jest całym procesem, ponieważ on najpierw chce zrozumieć sytuacje, poznać wszystkie opcje i przewidzieć wszystkie możliwe konsekwencje. To zajmuje czas, dlatego melancholik długo analizuje.
Gdy już ma jakąś decyzję na horyzoncie, to sam sobie zadaje pytania, czy to jest najlepsza decyzja, ponieważ przy skłonności do perfekcjonizmu wystarczająco dobra decyzja mu nie odpowiada. Idealnych decyzji jednak nie ma, dlatego często szuka dalej większej liczby danych, odkłada wybór, podejmuje się jeszcze raz analizy, przy czym zawsze zwraca większą uwagę na ryzyko, niż szanse. Odwrotnie niż sangwinik, który szuka radości, melancholik szuka potencjalnych problemów. To czyni go świetnym strategiem, ponieważ sięga wzrokiem i odpowiedzialnością najdalej ze wszystkich temperamentów. Niemniej ta presja, jaką odczuwa, aby podjąć właściwą decyzję, jest ogromnie wyczerpująca energetycznie.
Gdyby melancholik miał ustawiać trasę dojazdu przez GPS, wybrałby najlepszą trasę… czyli jaką? No właśnie, tutaj pojawia się złożoność i mnogość okoliczności, jakie w danym momencie wpływają na decyzję (z kim jedzie, dokąd jedzie, czy jechał już trasą wcześniej, jakie jest ryzyko korków na drodze, jakie jest jego samopoczucie, czy zależy mu na szybkim dojedźcie, co go czeka w miejscu docelowym, czy lubi jeździć samochodem, czy ma sprawny samochód, którego jest pewien, czy ma muzykę wybraną do dobrej jazdy, czy jest głodny… i tak dalej, i dalej, i dalej…)
Czy to jest uczciwe?
Czy jest zgodne z moimi przekonaniami?
Jak ta decyzja będzie wyglądać za pięć, dziesięć lat?
Nietrudno zauważyć, że przy takiej mnogości rozpatrywanych opcji, skłonnościach do perfekcjonizmu i nadmiernej odpowiedzialności, wewnętrzne napięcie jest ogromne. To rodzi ryzyko prokrastynacji, niezadowolenia z podjęcia decyzji tylko „wystarczająco” dobrej, a nie najlepszej. Humory melancholika zaś wpływają na całe otoczenie.
Pamiętaj, że w tym artykule uwypuklam skrajne cechy, aby pokazać pewne mechanizmy.
Raz jeszcze podkreślę, że jesteśmy mieszanką temperamentów, a poszczególne cechy aktywują się u nas w zależności od okoliczności, ludzi, jakich mamy wokół czy samopoczucia, a także… pracy nad sobą. Im bardziej świadomą osobą się stajesz, tym bardziej świadomie zarządzasz swoim temperamentem i tym samym – możesz celowo wykorzystywać pewne cechy, podkręcając, bądź wycofując określone zachowanie.
- Melancholik, który pracuje nad sobą, może nauczyć się odpuszczać wewnętrzne napięcie i podejmować decyzje z dużo mniejsza presją. Może także nauczyć się ze spokojem podchodzić do rysujących się na horyzoncie przeszkód czy zagrożeń.
- Choleryk pracujący nad sobą może nauczyć się słuchać innych, brać pod uwagę ich emocje i zdanie. Może też nauczyć się przyznawać do błędu i zbyt pochopnie podjętej decyzji.
- Flegmatyk pracujący nad sobą może nauczyć się sprawdzać swoje własne potrzeby i mówić o nich głośno.
- Sangwinik może nauczyć się wytrwałości i koncentracji na jednej czynności.
Wszystko zależy od twojego podejścia i wsparcia, jakie masz wokół 🙂
Jeżeli po tym artykule zrodziła się w Tobie potrzeba rozmowy ze mną, zapraszam na sesję. Możesz umówić się poprzez mail: kontakt@beatamakolska.pl bądź sms: 509 45 82 89, a także pisząc do mnie wiadomość na Signal czy Whatsapp.
Teksty na mojej stronie piszę sama. Zdjęcie moje, także moje 🙂 Zdjęcie grupy ludzi użyte w zajawce – wygenerował AI Gemini.
